روشی جدید برای استتار

چندى پيش در سايت «حادثه خبرى درباره نامرئى كردن اجسام توسط يك ايرانى آمده بود كه انسان را به ياد داستان هاى علمى – تخيلى مى انداخت. در اين گزارش، سعى مى كنيم به بررسى و تحليل خبر اعلام شده با توجه به سايت گروه تحقيقاتى مذكور بپردازيم. استتار، از گذشته هاى دور يكى از مهمترين و سرنوشت سازترين عوامل در جنگ ها بوده، حتى حيوانات نيز براى شكار كردن و شكار نشدن از روش هاى استتارى جالبى استفاده مى كنند كه خود آنها ايده بسيارى از روش هاى جديد هستند. يكى از جالب ترين اين روش ها، مخصوص آفتاب پرست است. اين خزنده عجيب و ماقبل تاريخ قادر است به رنگ محيطى در بيايد كه در آن به سر مى برد. روش هاى استتاري، امروزه با پيشرفت تكنولوژى تا آنجا پيش رفته اند كه حتى از بعضى نوشته هاى داستان هاى علمى – تخيلى نيز عجيب تر به نظر مى رسند. در صدر اين روش هاى استتار، جنگنده هاى غير قابل رديابى توسط رادار و دوربين هاى زير سرخ (IR) ديد در شب قرار دارند: اما، روش آفتاب پرست و تقليد از آن هنوز هم يكى از پرطرفدارترين روش ها در موسسات تحقيقاتي، نظامى و دانشگاه هاست. پيش از اين گروهى از پژوهشگران دانشگاه كاروليناى شمالى موفق به ساختن لباسى شدند كه به تقليد از آفتاب پرست، همرنگ محيط اطراف مى شد. روى اين لباس مجموعه اى از تعداد زيادى حسگر و تابشگر در كنار هم چيده شده بودند كه اين حسگرها نور دريافتى از پشت محيط را مى گرفتند. هر كدام از اين حسگرها به يك تابشگر در سوى ديگر لباس متصل بودند كه قادر بود فركانس نورى دريافتى توسط حسگر را دوباره باز بتاباند. به اين ترتيب با نگاه كردن به شخص يا جسم، در حقيقت، اين تصوير پشت جسم بود كه ديده مى شد. اين روش استتار بسيار پرخرج است.
در دانشگاه توكيو، پژوهشگران با استفاده از فيبرهاى نوري، نوعى پارچه براى استتار ساخته اند كه قادر است همين عمل را ساده تر، ولى با كيفيت كمتر انجام دهد. روش كار اين پارچه كاملا همانند دستگاه آندوسكوپى است كه در پزشكى براى ديدن اندام هاى داخلى دستگاه گوارش به كار مى رود. در حقيقت اين فيبرهاى نوري، واسطه بين پشت و جلوى جسم هستند و نور را منتقل مى كنند.اما بتازگى محققان دانشگاه پنسيلوانيا، راه جديدى را براى استتار اجسام كوچك و ميكروسكوپى پيشنهاد كرده اند كه بسيار جالب به نظر مى رسد. رياست اين تيم پژوهشى را دكتر «نادر انقطاع برعهده دارد، وى مدرك مهندسى برق خود را در سال ۱۳۵۶ از دانشكده فنى دانشگاه تهران گرفته و فوق ليسانس و دكترايش را از موسسه فن آورى كاليفرنيا (Caltech) كه يكى از مشهورترين دانشگاه هاى صنعتى دنياست، دريافت كرده است، وى يكى از دارندگان مدال «هزاره سوم IEEE و عضو برجسته اين موسسه و انجمن نورشناسى ايالات متحده است. وى كه ويراستار مجلات پژوهشى IEEE است تاكنون بيش از ۲۷۰ مقاله به چاپ رسانده و هم اكنون صاحب كرسى «ندويل رمزى در مهندسى برق و سيستم ها در دانشكده مهندسى برق دانشگاه پنسيلوانيا است. زمينه تحقيقاتى وى نور شناخت مواد نانو متري، مدارهاى نانومتري، فوترنيك و ... است. وى به همراه همكارش «آندرا آلو از همين دانشگاه پيشنهاد كردند كه با كم كردن شدت نورهايى كه از جسم باز تابيده مى شوند، آنها را استتار كنند. اجسام مختلف از آنجا قابل ديدن هستند كه نور محيط را در طول موج هاى مختلف، از خود پراكنده مى كنند و همين امر باعث ديدن آنها مى شود. با جلوگيرى از اين نور بازتابيده، عملا هيچ چيزى ديده نمى شود. اين همان عملى است كه اجسام سياه رنگ با جذب تمام نور محيط و باز نتاباندن آن انجام مى دهند. پس با جلوگيرى از تابش ها عملا جسم به رنگ سياه در مى آيد. اگر اين روش براى امواج زير سرخ (IR) به كار رود مى تواند عملا دوربين هاى ديد در شب را كاملا بى تاثير كند. مكانيزم «انقطاع و همكارانش، استفاده از پرده اى از جنس پلاسما است كه با امواج بازتابيده از جسم تداخل كرده و آنها را خنثى مى كنند. هنگامى كه الكترون ها روى سطح فلز با استفاده از امواج الكترو مغناطيسى در يك فركانس خاص نوسان مى كنند، امواجى از خود ساطع مى كنند. اين پژوهشگران با استفاده از اين خاصيت، لايه اى از جنس پلاسما را در مسير نور بازتابيده از سطح جسم قرار مى دهند و موج نورى توليد شده با موج بازتابيده تداخل كرده و آن را خنثى مى كند، البته اين عمل تنها در شرايطى اتفاق مى افتد كه بسامد اين دو موج الكترومغناطيسى بسيار بهم نزديك باشند. شبيه سازى هاى كامپيوترى كه با اجسام كروى و استوانه اى توسط همين گروه انجام گرفته است، نشان مى دهد كه اين پوشش محافظ قادر است آنقدر از شدت نور باز تابيده كم كند كه عملا توسط چشم غير مسلح به سختى قابل ديدن باشد